नवरात्री म्हणजे काय?
भारतामध्ये वर्षभर अनेक सण साजरे होतात, पण नवरात्री हा सण खास आहे. नऊ दिवस देवीची पूजा केली जाते. “नवरात्री” म्हणजेच नऊ रात्री. या नऊ दिवसांत आपण नवदुर्गा या देवीच्या नऊ रुपांची पूजा करतो.
नवरात्रीच्या दिवसांत लोक घरोघरी देवीचं व्रत करतात, उपवास धरतात, देवीचं गाणं म्हणतात आणि सायंकाळी गरबा-डांडिया खेळतात. पण या सणामागे फक्त पूजा किंवा नाच-गाणं नाही, तर प्रत्येक देवीच्या रुपामध्ये एक महत्त्वाचा संदेश आहे.
चला तर मुलांनो, आपण नवरात्रीतील नवदुर्गांच्या रुपांबद्दल जाणून घेऊ आणि त्यांच्या गोष्टीतून शिकवण घेऊया.
१) शैलपुत्री – पर्वताची कन्या
शैलपुत्री म्हणजे पर्वतराज हिमालयाची कन्या. ती निसर्गाशी खूप जोडलेली आहे.
👉 शिकवण: आपण नेहमी आपल्या घरच्यांचा मान ठेवावा. निसर्गाची काळजी घ्यावी.
२) ब्रह्मचारिणी – तप करणारी
ही देवी खूप संयमी होती. तिने कठोर तप करून बळ मिळवलं.
👉 शिकवण: अभ्यास, खेळ किंवा कला – यात यश मिळवायचं असेल तर संयम आणि मेहनत महत्त्वाची.
३) चंद्रघंटा – धैर्यशील देवी
देवीने राक्षसांचा नाश करून लोकांचं रक्षण केलं. तिच्या कपाळावर चंद्र आहे.
👉 शिकवण: धैर्य ठेवा. चुकीच्या गोष्टींना “नाही” म्हणा.
४) कूष्मांडा – सृष्टी निर्माती
देवीने तिच्या हास्याने संपूर्ण सृष्टी निर्माण केली.
👉 शिकवण: हसतमुख राहा, आनंद वाटा. आपल्या छोट्या कृतीतूनही मोठं बदल घडू शकतो.
५) स्कंदमाता – आईचं रूप
आई नेहमी आपल्या मुलांचं रक्षण करते. देवी स्कंदमाता तिच्या बाळ स्कंदासोबत दिसते.
👉 शिकवण: आईचं ऐका, तिची काळजी घ्या. आई हे खरे देवदूत आहेत.
६) कात्यायनी – शौर्याचं प्रतीक
या रुपात देवीने राक्षसांचा पराभव केला. मुलींना विशेष बळ मिळतं.
👉 शिकवण: मुलगा असो वा मुलगी, धैर्याने आणि आत्मविश्वासाने वागलं पाहिजे.
७) कालरात्रि – अंधार दूर करणारी
ही देवी भयंकर दिसते, पण ती आपल्या भक्तांचं रक्षण करते.
👉 शिकवण: बाह्यरूप महत्त्वाचं नाही, तर अंतःकरणातील सद्गुण महत्त्वाचे. चुकीचं दिसलं तर न घाबरता उभं राहा.
८) महागौरी – शुद्धता आणि साधेपणा
ही देवी साधेपणाचं आणि पवित्रतेचं रूप आहे.
👉 शिकवण: स्वच्छता, प्रामाणिकपणा आणि साधेपणा या गुणांनी व्यक्तिमत्व सुंदर होतं.
९) सिद्धिदात्री – ज्ञान देणारी
ही देवी ज्ञान, विद्या आणि शहाणपणाचं वरदान देते.
👉 शिकवण: अभ्यासाची कदर करा. नवीन गोष्टी शिकायला नेहमी तयार राहा.
मुलांसाठी नवरात्रीचा अर्थ 🌸
- नवरात्री म्हणजे चांगुलपणाचा वाईटावर विजय.
- प्रत्येक देवीचं रूप आपल्याला चांगल्या सवयी शिकवतं.
- नवरात्रीत रंग, नृत्य, पूजा आणि कथा यातून आपण संस्कार आणि आनंद मिळवतो.
एक छोटी गोष्ट 🎉
एका गावात नवरात्रीचा उत्सव सुरू होता. मुलं रोज संध्याकाळी डांडिया खेळायला जात. पण एका छोट्या मुलाने दररोज देवीच्या वेगवेगळ्या रुपाची गोष्ट ऐकून घेतली. सण संपल्यावर त्याने ठरवलं – “मी शैलपुत्रीसारखा आईवडिलांचा आदर करेन, ब्रह्मचारिणीसारखा अभ्यासात मेहनत करेन, आणि चंद्रघंटेसारखा धैर्यशील बनेन.”
तो मुलगा गावातल्या सगळ्यांचा आवडता झाला, कारण त्याने नवरात्रीचा खरा अर्थ आयुष्यात वापरला.
निष्कर्ष ✨
मुलांनो, नवरात्री फक्त नाच-गाणं आणि मजा करण्याचा सण नाही, तर चांगल्या सवयी शिकण्याची आणि आयुष्यात वापरण्याची संधी आहे.
या वर्षीच्या नवरात्रीत, नवदुर्गांकडून शिकलेली एक तरी गोष्ट तुम्ही आयुष्यात आणणार का?
